سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

458

تاريخ ايران ( فارسى )

سال 66 قبل از ميلاد كه پمپى « 1 » بجاى لوكولوس « 2 » بسردارى سپاه روم در آسيا منصوب شد انقلابى در جريان امور رويداده وضعى ديگر در كارها پديدار گرديد . مهرداد ششم و روم 89 - 66 قبل از ميلاد اين پادشاه پنت كه مكرر تسليم روم گرديده در وجود خود قوتى حس كرد كه پنجه به پنجهء دولت غربى يعنى روم بيفكند . چون لشكرى به قدر كفايت تحت اختيار نمايندگان رومى در آسيا نبود مهرداد به پركاموس هجوم برده و بناى تاخت‌وتاز را گذاشت ، او خويشتن را منجى وانمود كرد و تا پنج سال از ماليات و حقوق ديوانى معافشان داشت . از طرف ديگر تمام مردم ايطاليائى را كه در حوزهء آسيا ساكن بودند و شمارهء آنها به هشتاد هزار تن « 3 » ميرسيد ناگهان قتل‌عام كرد . نيروى دريائى او دلوس « 4 » و پيرائوس را ضبط كرد . آتن تبعيت او را اختيار نموده و بيشتر شهرهاى يونان هم اقتدا به او كردند . سولا با سى هزار لشكر در اپيروس « 5 » پياده شد و به طرف آتن پيشرفت ، او قصد كرد به پيرائوس بالا برود ولى موفق نشد ، ناچار بنا را بر محاصره گذاشته و از اين كار هم چندان نتيجه‌اى نگرفت . آتن در سال 86 قبل از ميلاد تصرف شده ولى پيرائوس مفتوح نگرديد مگر بعد از حركت نيروى دريائى مهرداد كه براى ملحق شدن به لشكر پنت به ترموپيل پيشرفت . سولا كه در اين هنگام پانزده هزار نفر در زير فرمان داشت مهرداد را با يكصد هزار سپاه در كارونيه ملاقات كرد و اين همان محلى است كه فيليپ پادشاه مقدونيه قواى متحدهء آتن و بوتيه « 6 » را در آن محل شكست داده بود . جنگى سخت و مأيوسانه درگرفت و عاقبت ترتيب و انتظام غرب بر عده و شمارهء شرق غالب شد و شكست فلاكت‌بارى بسپاه مهرداد وارد آمده و جنگ خاتمه يافت . سپس بنابر صلح گذارده شده ، بيست هزار تالان بعنوان غرامت جنگ و هفتاد فروند كشتى جنگى به سولا

--> ( 1 ) - Pompey . ( 2 ) - Luculus . ( 3 ) - اين عدهء زياد صحت اين تفسير سنكا ( Seneca ) را به ثبوت مىرساند كه رومى هركجا را فتح مينمود آنجا را آباد ميكرد ( مؤلف ) . ( 4 ) - Delos . ( 5 ) - Piraeus . ( 6 ) - Boeotia